¿Ten María Magdalena autoridade apostólica? ¿Que é a sucesión apostólica?
Apóstol significa enviado/a. É un termo propio das comunidades que vían no Ressuscitado a orixe do envío para anunciar o Evanxeo. Por iso, nas comunidades primitivas, ter unha experiencia do Ressuscitado daba autoridade apostólica. O mesmo Pablo reivindicábaa para si mesmo, posto que tivera a experiencia do Ressuscitado (1Cor 9,1-2).
Ao morrer a segunda xeración (cara ao 110), é dicir, os discípulos daqueles discípulos que viviran con Xesús, comeza o problema da autoridade: quen tiña autoridade e como se transmitía; quen tiña autoridade para discernir a relectura e corrección da tradición de Xesús, entre as que se estaban a facer, algunhas moi dispares. Xa non había testemuñas directas e a memoria comunicativa cesaba. Enténdese por autoridade apostólica aquela autoridade que procede de estar en comunión e en liña sucesoria dos primeiros testemuñas — discípulos de Xesús. Eusébio elaborou unha lista que probaba esa liña ininterrompida de testemuñas. É unha lista que responde a unha idea teolóxica, influída por un esquema cultural, pero non responde á realidade histórica.
María Magdalena, unha figura fundamental no cristianismo
A autoridade, segundo os esquemas culturais do momento, procedía de estar en liña sucesoria con aqueles que estaban na orixe da fundación dunha cidade e eran as súas pedras fundantes, os “maiores”, os pais da patria, dos cales emanaba a autoridade que se transmitía por sucesión, de xeración en xeración, por liña de varóns, os representantes das casas familiares. A idea da autoridade e do proceso da súa transmisión estaba totalmente impregnada pola idea de xénero. Era imposible imaxinar mulleres nesa liña de tradición e sucesión e, por tanto, o concepto de autoridade era algo impensable para elas.
O cristián, na súa conformación, tomou esquemas culturais e este foi un deles. A súa influencia é bastante evidente na consideración do lugar das mulleres e na liña sucesoria da autoridade apostólica.
Quen queira profundar na idea pode ler H. Arendt, “What is Authority?”, pp.81-112, en C.L. Friedrich (ed), Authority. Harvard University Press, Cambridge, Mass. 1958. O artigo foi reproducido en outras obras máis modernas.
Maria Magdalena
¿Como se tergiversa a figura de María Magdalena? ¿Quen é e quen non é María Magdalena?
A figura de María Magdalena foi tergiversada de formas diversas: combinándoa con outras figuras do Evanxeo (a muller de Lc 7,36-50), con María de Betania; facendo dela unha prostituta arrependida; substituíndo a súa figura por Pedro ou pola mesma María de Betania, a nai de Xesús… Ao longo dos séculos, a súa figura foi transformada, ocultando ou silenciando os trazos fundamentais cos que é presentada nos evanxeos canónicos: discípula de primeira hora; testemuña da morte e sorte do corpo de Xesús; receptora dunha revelación sobre a nova realidade de Xesús (cristofanía), enviada a anunciar polo propio Ressuscitado.
Acabamos de dar os trazos da figura histórica de María Magdalena, segundo a lembran os textos evanxélicos estudados criticamente: unha muller galea, de Magdala, que se uniu ao movemento profético de renovación intra-xudía de Xesús de Nazaret, que o seguiu na súa proclamación da chegada do reino de Deus que ela pareceu experimentar como liberación, que formou parte da familia de substitución que eran os seus seguidores, que compartiu os valores contraculturais do reino que Xesús anunciaba, que subiu con el a Xerusalén, que foi testemuña da crucifixión e da sorte que correu o seu corpo; que foi a facer o duelo á tumba ou os arredores, que alí tivo unha experiencia de revelación que lle asegurou que non había razón para seguir facendo o duelo porque Xesús estaba co Pai, o Sheol non puido retelo.
¿Por que é importante que María Magdalena apareza sempre citada en primeiro lugar nas listas de mulleres discípulas de Xesús?
O primeiro que hai que sinalar é a importancia de ser citada en “listas” de mulleres, onde hai nomes que se repiten. A razón é que nos pon en contacto coa memoria comunicativa dos testemuñas e das primeiras comunidades. Denota unha intención expresa de lembrar certas mulleres que foron importantes por ter sido testemuñas desde o comezo.
O feito de que María Magdalena sexa nomeada sempre en primeiro lugar, excepto no relato da crucifixión de Xoán, onde por motivos do seu plan teolóxico o é María, a nai de Xesús, indica a importancia que María Magdalena tiña no movemento de Xesús e nas primeiras comunidades. Importancia que, sen dúbida, tiña que ver co seu papel histórico e coa aparición do Resuscitado.
