Na Carballeira de Cangas, nunha festa de campo días antes da Romaxe

Aquel iluso cargado de soños que nos encheu a cabeza de mar e de amor, aquel capaz de facernos imaxinar grandes galernas, historias salgadas na xerfa ao seu redor. Aquel cheo de anceios e ilusións, de fantasías que despois debullaba en conversas e na escrita, conciliando pensamentos devanados ao ritmo da evidente contradición, do rebelde e non sometido.
Bernardino Graña

Con Bernardino Graña

Aquel que pasou a infancia en Cangas e Ribadavia, onde seu pai dirixira unha academia e onde coñeceu, mira ti por onde, a Alonso Montero. Aquel que quixo, xa con 17 anos, marchar agochado nun barco cara a Venezuela e, coma sempre, pillárono antes de saír, na súa inocencia. Denotábaselle xa nos ollos a súa picardía, a súa intención desmesurada. E pillárono.

Aquel que estudou Filoloxía Románica, doutorándose cunha tese sobre Miguel Torga (Adolfo Correia da Rocha, poeta, médico, dramaturgo e escritor), e que foi catedrático de Secundaria, dando clases en moitos lugares; en Galiza estivo en Padrón, Sarria e Cangas ata que se xubilou en 1991. Aquel que foi poeta e escritor, profesor e, sobre todo, amigo, que participou en revistas e faladoiros, que organizaba recitais de poesía e outros moitos encontros.

Memorias no mar do amor

Fomos xuntos moitos anos ao Festival da Poesía de Salvaterra e alí, co Manuel María, partillabamos historias fermosas e entrañables, irrepetibles, ao redor dun café e sempre cun libro entre as mans. Aquel que foi articulista en La Noche e no Faro de Vigo, colaborando en Vieiros, Grial, Ágora, Dorna, Ínsula… Aquel que lía de todo e en calquera parte. Todos os libros foron escritos para seren lidos, todos teñen a súa mensaxe e ningún debe ser desprezado. Así lía el, atentamente, aquel día na Carballeira de Cangas, o libro sobre cabalos ananos en Galiza que eu lle dera, rebaixado de prezo nun posto da festa. Seica a ninguén lle interesaba.

Aquel sempre namorado, sempre perdido en afectos e sentimentos. Soñador, gañador de premios, partícipe da creación do Brais Pinto en Madrid, impulsor e primeiro presidente da Asociación de Escritores en Lingua Galega, onde posteriormente foi nomeado socio de honra en 1996 e, logo, presidente de honra en 2021. Aquel que tanto amou e viviu amando, namorándose da vida.

Aquel que cofundou o grupo ACIA (Associação Cultural das Ilhas Atlânticas, en Madeira), que contribuíu á creación do PEN Clube galego, coautor do Apéndice Lexicográfico do dicionario de don Eladio Rodríguez. Aquel tan inmerso sempre en soños e que quixo poñer a Biblia en verso.

Aquel que falaba pousadiño e colaborou coa Romaxe cando esta se celebrou nos arredores de Cangas, ocasión na que a xente de A Quenlla musicou as súas palabras sublimes de amor e de mar, onde era especialmente grande e preciso.

Aquel que finou en xaneiro deste ano 2025 nunha residencia de Nigrán. O mesmo que escribiu os versos «Case morto vivín sen coñecerte» e «como hei vivir mañá sen a luz túa», cando namorara daquela moza en Lugo, mentres daba clases no Colexio de Fingoi, sabendo que o seu amor era imposible, e entón, na inmensa dor, soñaba bicos en palabras, onde ninguén soubera darlle a calor tan difícil de comprender na existencia e na dozura.

Libros de Bernardino Graña

Homenaxe na Biblioteca de Sanxenxo

Si, aquel, o mesmo que no 2010 entrou a formar parte da RAG nun acto no que foi recibido por Ferrín no Auditorio de Cangas, e no que el, desde os contos populares e desde Rosalía de Castro, fixo un relato da súa vida e do que significa sentirse galego. Temos que buscarnos en nós e compararnos aos peixes no mar: somos salmóns e buscamos as augas primixenias para sobrevivir fieis á nosa identidade.

O poeta, o mestre, o neno que nunca marchou

Si, Bernardino Graña é este aquel que veño citando. Aquel que a mesma RAG tardou tanto en recoñecer: poeta de protesta civil e ecoloxista, poeta do mar onde tiña tantas referencias desde o seu Cangas natal. Poeta do amor, que mesmo fixo un libreto que nos repartiu ás amizades cando naceu o seu fillo para celebrar tal acontecer.

Aquel que celebraba a paisaxe, a lingua, apaixonado pola forza telúrica da súa fala zonal, polas palabras propias dos seus, do seu patrimonio trobadoresco, que transformou en profecías acompañadas de memorias, ao ritmo da música, da historia e da sociedade que viviu.

Narrador dunha inventiva teolóxica tan persoal, onde atopaba novas formas ocultas de interpretar, e outras mal interpretadas ou interesadamente malversadas. O público máis fiel á súa obra foron sempre as crianzas. El mesmo se recoñecía neno e sabía que escribía desde a perspectiva da súa infancia, aquela inxenuidade chea de inocencia. Confesouno moitas veces.

Perduran os seus libros de Xan Guindán, que nós tiñamos en repertorio cun romance e do que el nos preguntaba cousas e aconteceres, que deron pé a Xan Guindán capitán, Xan Guindán mensaxeiro e Xan Guindán e os salvaxes. Tamén fixo obras de teatro nas que conxugaba humor e tenrura e sempre, sempre, sinxeleza e crítica social, denuncia do mercantilismo que nos leva.