Meu amigo de tantas andainas, da mesma orixe: Vilalba; de tantos soños que chegaban mesmo a lugares impensados da palabra, da materialización de proxectos, mesmo chegando a procacidades. Si, ousadías propias da nosa confianza, en chistes verdes, chistes co seu “aquel”, que se volvían sentenzas humorísticas do drama que se nos antollaba delimitar.
Bernardo García Cendán

© Foto – Nós Diario

Eran lixeiros contubernios, aqueles comentarios que el e mais eu —quizais alguén que fortuitamente cadrase— facíamos para pagar as mágoas con afagos excesivos da graza, como indulxencia que nos dera misericordia, unha solución soluble de sorrisos. Eu, moitas veces, contáballe cousas para provocalo, comentarios distorsionados, levados quizais á chispa da ocorrencia, á elegancia do indulto, e que quizais, fóra dunha fiel amizade, serían impensables. Sobre todo, e toda vez que el, sendo cura no seu tempo, asumía aquelas palabras que para outros serían “grosería impertinente”, quizais molestas.

“Era hipersensible e impresionable, solvente e cumpridor…”

Entón, entre os dous estableciamos unha confidencialidade permisiva que facía que aquilo todo fose unha escenificación afable de favor, de comprensión. Para el, eran un modo máis de estar vivos. E todo hai que dicilo: el sabía moi ben asociar —ou non— os nosos entendementos ao meu ser instigador en desafío, e ás miñas irreverencias insensatas, traídas adrede.

Ben sabía das miñas coitas, ben sabía eu das súas bágoas. Por iso riamos, por riba de todo, sabendo que a razón non é tan importante como a ledicia de vivir, de agradecer o sorriso, a amizade veraz, o encontro e o momento compartido.

Era hipersensible e impresionable, solvente e cumpridor, atormentado polas pantasmas dun pasado e tamén dun camiño novo por atopar. Abríase prudentemente a un camiño que nos conducise ao equilibrio, á paz. El, que era moi cavilador e intelixente, sabía que o pensamento serve para prever, para estar preparados, para diagnosticar, para avanzar.

Naquel caos do pasado e neste caos que nos toca vivir —porque estamos complicándonos a vida sen sabelo— era xa daquela moi difícil conformarse coa negrura da ameaza que nos viña enriba, ese repetir da historia non asumida, ese esquecer na indiferenza. De aí viña a angustia e as dúbidas que os dous tiñamos, e que el resolvía desde unha fe intocable e cunha esperanzada sintonía co pobo, co imaxinario colectivo.

Vilalba lembrando a Bernardo García Cendán.

Vilalba lembrando a Bernardo García Cendán.
© Foto – La Voz de Galicia

Pero Bernardo era ese amigo, cómplice de ilusións e desesperos. Estaba sempre, desde o silencio, anque presente, e activaba a súa enorme actividade para compracer, para facilitar, para dar conta das mans dispostas que tiña para axudar. Foi un exemplo de humanidade que se representaba en cautas leccións de solidariedade, de autoestima moi ben dosificada, de tal xeito que non rozase ese egoísmo no que tanta xente se antepón.

Esa calidade exacta de equilibrio puntual que non se beneficia das ausencias nin dos despistes, e moito menos da privación de posibilidades ou da doenza que outra xente poida ter. Estaba sempre animando, lonxe da querenza do consumismo atroz que tanto nos escraviza.

Estaba sempre animando, lonxe da querenza do consumismo atroz que tanto nos escraviza.

Non, el era moi cauto e precavido, categórico nas conviccións, pero atento a calquera caso de excepción ou explicación debida, que non dubidaba en dar para xustificar razóns sempre pospostas ao sentimento feliz da vida, á celebración do sorriso. Favorecía que os demais tamén deixaramos de pensar tanto en nós para ver ao redor, no orgullo de servir, na excedencia que provoca asistencia directa e debida.

Por iso el soltou amarras, para ir sen que lle oficializasen as súas iniciativas, nesa entrega que é total, absoluta, e deixa de ser préstamo oportuno cheo de utilidades ou serventías.

Tiñamos falado moitas veces dos xogos que nos gasta a memoria, de como a nostalxia e a melancolía son aceptables mentres non nos oculten a debida actuación diante dos feitos ocorridos.

E volviamos á música, a aquela banda sonora fermosísima que nos compracía, absorbida nas esponxas dos desexos tantos que habitaban as nosas cabezas, os nosos corazóns.

Efectivamente, a memoria filtra o pasado na nosa subxectividade. Ninguén lembra senón o que persoalmente percibiu. Mesmo sen necesidade de mentir, cada un de nós colle e garda o que lle parece, chegando a versións contraditorias, formas tan diverxentes que ás veces coidamos ser testemuñas de feitos completamente distintos. Todo iso, queiramos ou non, produce terxiversacións e traumatismos, pois semella espellar lembranzas falsas.

De todas formas, sabiamos que a memoria tamén nos defende e axuda a sobrevivir, fai máis fermosos aqueles episodios doridos que un día foron —ou que nin sequera sucederon—, ofrecéndonos así ese dereito a soñar con tantas cousas que non tivemos. As cousas, así mesmo, axudan a redimirnos e asomarnos ás artes do imaxinario, na resistencia da nosa común memoria.